ගීතවල ප්රකාශන හිමිකම (Copyright) සහ කර්තෘභාග (Royalties) එකතු කිරීමේ සංවිධාන (CMO) සම්බන්ධයෙන් පසුගිය දිනවල මෙරට ජනමාධ්ය සහ සමාජ මාධ්ය ඔස්සේ දැඩි සංවාදයක් නිර්මාණය වී තිබේ.
මෙම සංවාදය අතරතුර පළ වූ ඇතැම් අදහස් හේතුවෙන් මහජනතාව සහ කලාකරුවන් අතර විවිධ මතවාද හා නොමඟ යවන තොරතුරු පැතිරීම හේතුවෙන්, ශ්රී ලංකාවේ බුද්ධිමය දේපළ නීතිය සහ අදාළ ජාත්යන්තර ප්රමිතීන් පිළිබඳව නිවැරදි අවබෝධයක් ලබාගැනීම වැදගත් වේ.
ශ්රී ලංකාවේ 2003 අංක 36 දරන බුද්ධිමය දේපළ පනත අනුව, කෘතියක ආර්ථික හිමිකම්වලට එය ප්රසිද්ධියේ ඉදිරිපත් කිරීමේ අයිතියද ඇතුළත් වේ. එමෙන්ම, කතුවරයාගේ ආර්ථික හා සදාචාරාත්මක හිමිකම් සාමාන්යයෙන් ඔහුගේ ජීවිත කාලය සහ මරණයෙන් පසු වසර 70ක් දක්වා ආරක්ෂා කෙරේ.
සංගීත නිර්මාණයක පද රචකයා සහ තනු නිර්මාපකයා එහි නිර්මාණාත්මක හිමිකම් සම්බන්ධයෙන් ප්රධාන පාර්ශ්වයන් වන අතර, ගායකයන් සහ සංගීතඥයන්ට වෙනම රංගනකරුවන්ගේ හිමිකම් (Performers’ Rights) ද පවතී. ඒ අනුව, සුදුසු අවසරයකින් තොරව පොදු ස්ථානයක ප්රකාශන හිමිකම් සහිත සංගීත නිර්මාණයක් ප්රසිද්ධියේ වාදනය කිරීම හෝ ඉදිරිපත් කිරීම සම්බන්ධයෙන් නීතිමය අවසර අවශ්ය විය හැකිය.
CMO ආයතන සම්බන්ධයෙන්ද සාමාජිකයන්ගේ සංඛ්යාව සහ ඔවුන් නියෝජනය කරන නිර්මාණ සංඛ්යාව අතර සෘජු සමානතාවක් තිබිය යුතු නැත. එක් නිර්මාණකරුවෙකු සතුව නිර්මාණ විශාල සංඛ්යාවක් තිබිය හැකි අතර, නීත්යානුකූල උරුමකරුවන් හරහාද හිමිකම් ඉදිරියට පවතින අවස්ථා තිබේ.
විවාහ උත්සව ඇතුළු පොදු ස්ථානවල සංගීතය භාවිත කිරීම සම්බන්ධයෙන්ද ශ්රී ලංකාවේ නීතියේ “public performance” යන සංකල්පය වැදගත් වේ. පනත අනුව, සාමාන්ය පවුල් පරිසරයෙන් පිටත පුද්ගලයන්ට ඇසිය හැකි ආකාරයෙන් ශබ්ද පටිගත කිරීමක් ප්රසිද්ධියේ ඇසීමට සැලැස්වීමද එම අර්ථයට ඇතුළත් වේ.
එබැවින් CMO ආයතනවල ක්රියාකාරීත්වය, අයකරන ගාස්තු සහ කර්තෘභාග බෙදාහැරීම සම්බන්ධයෙන් ප්රායෝගික සංවාද පැවතිය හැකි වුවද, ගීත නිර්මාණකරුවන්ගේ ප්රකාශන හිමිකම් සහ පොදු ස්ථානවල සංගීත භාවිතය සම්බන්ධ නීතිමය කරුණු ශ්රී ලංකාවේ පවතින බුද්ධිමය දේපළ නීතිය යටතේ වෙන් වෙන්ව සලකා බැලිය යුතුය.
