ගලගොඩඅත්තේ ඥානසාර හිමියන්ට හිටපු ජනාධිපති මෛත්රීපාල සිරිසේන මහතා විසින් ලබාදුන් ජනාධිපති සමාව ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් බලරහිත කිරීම, එක් පුද්ගලයකුගේ දඬුවමක් හෝ සමාවක් පිළිබඳ පමණක් සීමා වූ කරුණක් ලෙස සැලකිය නොහැකි බවට මත පළ වී තිබේ.
මෙය ශ්රී ලංකාවේ දේශපාලනය තුළ දිගු කලක් තිස්සේ පවතින ජනාධිපති සමාව සහ විධායක බලතල පිළිබඳ ගැටලුව යළි මතු කරන සිද්ධියක් ලෙස සැලකිය හැකිය.
ජනාධිපතිවරයාට ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවෙන් ලබාදී ඇති බලය නීතියේ ආධිපත්යයට සහ අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වයට වඩා ඉහළින් තැබිය හැකිද යන්න මෙහිදී ප්රධාන වශයෙන් විමසා බැලිය යුතු කරුණකි.
ඥානසාර හිමියන් සම්බන්ධ සිද්ධියේදී අධිකරණ ක්රියාවලිය අවසන් වී තිබූ අතර, අභියාචනාධිකරණය අධිකරණයට අපහාස කිරීමේ චෝදනා හතරකට උන්වහන්සේ වරදකරු කර වසර හයක බරපතළ වැඩ සහිත සිරදඬුවමක් නියම කර තිබිණි. එම තීන්දුවට එරෙහි විශේෂ අභියාචනා අවසරයද ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය ප්රතික්ෂේප කළේය.
ඒ අනුව, සාමාන්ය අධිකරණ ක්රියාවලිය තුළ නඩුවේ තීන්දුව අවසන් වී තිබූ අවස්ථාවකදී, ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 34 වැනි ව්යවස්ථාව යටතේ පැවරී ඇති සමාව දීමේ බලය භාවිත කරමින් හිටපු ජනාධිපති මෛත්රීපාල සිරිසේන මහතා 2019 මැයි 23 වැනිදා ඥානසාර හිමියන්ට සමාව ලබාදී තිබේ.
මෙහිදී මතු වන ප්රධාන ප්රශ්නය ජනාධිපතිවරයාට එවැනි බලයක් තිබුණේද යන්න පමණක් නොව, එම බලය භාවිත කළ ආකාරය සම්බන්ධයෙන්ද වේ.
විශේෂයෙන්ම අධිකරණයට අපහාස කිරීම සම්බන්ධයෙන් අධිකරණය විසින්ම නියම කළ දඬුවමක් විධායකයේ තනි තීරණයකින් අවසන් කිරීම, අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය සහ අධිකරණ තීන්දුවල අවසානාත්මකභාවය පිළිබඳ බරපතළ ප්රශ්න මතු කරයි.
මෛත්රීපාල සිරිසේන මහතාගේ ජනාධිපති ධුර කාලය තුළ දැඩි ආන්දෝලනයකට ලක්වූ තවත් ජනාධිපති සමාවක් වූයේ රෝයල් පාර්ක් ඝාතන නඩුවේ වරදකරු වූ ජූඩ් ශ්රමන්ත ජයමහ මහතාට ලබාදුන් සමාවයි. එම සමාවද පසුව ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් බලරහිත කරන ලදී.
ඒ අනුව, එකම ජනාධිපතිවරයකු විසින් ලබාදුන් මතභේදාත්මක ජනාධිපති සමාවන් දෙකක් ශ්රී ලංකාවේ ඉහළම අධිකරණය හමුවේ ප්රශ්න කර බලරහිත කර තිබීමද විශේෂ අවධානයට ලක්විය යුතු කරුණකි.
මෙය හුදෙක් මෛත්රීපාල සිරිසේන මහතා සම්බන්ධ ප්රශ්නයක් නොවන අතර, ජනාධිපතිවරයා කවුරුන්ද යන්නෙන් ස්වාධීනව ජනාධිපති සමාව නම් බලය පිළිබඳව පවතින ප්රශ්නයක් ලෙසද සැලකිය යුතුය.
වර්තමානයේ ව්යවස්ථා ප්රතිසංස්කරණ පිළිබඳ සාකච්ඡාවක් පවතින්නේ නම්, ජනාධිපති සමාව ලබාදීමේ බලයද එම සංවාදයේදී විශේෂ අවධානයට ලක් කළ යුතු කරුණකි.
අධිකරණයක් ස්වාධීනව නඩුවක් විභාග කර, වරදකරු කර, දඬුවමක් නියම කර ඇති අවස්ථාවක, දේශපාලන බලයක් ඇති එක් පුද්ගලයකුට එම තීන්දුවේ ප්රතිඵලය වෙනස් කළ හැකි නම්, එහිදී අධිකරණ තීන්දුවක අවසානාත්මකභාවය සහ අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය පිළිබඳ සීමාව කුමක්ද යන්න පිළිබඳවද ප්රශ්න මතු වේ.
එබැවින් විධායක ජනාධිපති ධුරයට පවරා ඇති බලතල කොතරම් දුරට සීමා කළ යුතුද යන්න අනාගතයේදී විමසා බැලීම අවශ්ය බවට අදහස් පළ වෙයි.
ඒ අතරින් ජනාධිපති සමාව ලබාදීමේ බලය සම්බන්ධයෙන් විශේෂ අවධානයක් යොමු කරමින්, එම බලය සම්පූර්ණයෙන් ඉවත් කිරීම හෝ දැඩි ව්යවස්ථාමය සීමාවන්, විනිවිදභාවය සහ අධිකරණ පරීක්ෂාව යටතට පත් කිරීම පිළිබඳව සංවාදයක් අවශ්ය බවද අවධාරණය කෙරේ.
නීතියේ ආධිපත්යය යනු ආණ්ඩුවක් හෝ දේශපාලන පාර්ශ්වයක් වෙනස් වූ විට පමණක් මතක් කරන සටන් පාඨයක් නොවිය යුතු බවත්, ජනාධිපතිවරයාද නීතියට ඉහළින් නොසිටිය යුතු බවත්, ජනාධිපති සමාවද නීතියට ඉහළින් නොතිබිය යුතු බවත් මෙම සිද්ධිය හරහා මතු වන ප්රධාන කරුණු වේ.
